Հովհաննես Թադևոսի Թումանյան (փետրվարի 19, 1869, Դսեղ, Բորչալուի գավառ, Թիֆլիսի նահանգ, Ռուսական կայսրություն — մարտի 23, 1923, Մոսկվա, ԽՍՀՄ), հայ բանաստեղծ, արձակագիր, գրական, ազգային և հասարակական գործիչ։ Գրել է բանաստեղծություններ, պոեմներ, քառյակներ, բալլադներ, պատմվածքներ ու հեքիաթներ, ակնարկներ, քննադատական ու հրապարակախոսական հոդվածներ[5], կատարել է թարգմանություններ, մշակել է «Սասնա ծռեր» դյուցազնավեպի «Սասունցի Դավիթ» ճյուղը։ Համարվում է ամենայն հայոց մեծ բանաստեղծ[6]: Հովհաննես Թումանյանը ծնվել է 1869 թվականի փետրվարի 19-ին Լոռվա Դսեղ գյուղում[5]: 1877-1879 թվականներին Թումանյանը սովորել է Դսեղի ծխականПродолжить чтение «Հայոց լեզու»
Архивы за месяц:Февраль 2020
Հայոց լեզու
Վեպը նվիրված է Չարենցի հայրենի քաղաքի՝ «հայկական» Կարսի վերջինտարիների պատմությանը: Կարսն այստեղ ինչպես իրական քաղաք, այնպես էլ սիմվոլ է, որը խորհրդանշում է կորուստ: Վեպը ողբերգական է, սակայն միաժամանակ պարուրված է կոմիզմի շղարշով: Հեղինակը կոչում է այն «պոեմանման վեպ»: Վեպի նյութն Առաջին աշխարհամարտն է, Հայաստանիպատմաքաղաքական կացությունը, ազատ, անկախ ու միացյալ հայրենիքի երազանքի խմորումները, այդ ամենին հաջորդած ամոթալի ու ծանր պարտությունները, որոնք Չարենցը ներկայացնում է արտաքուստ թվացյալ կոմիկական, իսկ ներքուստ՝ ողբերգական երանգներով: Ամեն ինչ սկիզբ է առնում միֆական անցյալից: Դարեր շարունակ թանձրացած կարոտնիրական հայրենիք է որոնում, սակայն մնում է մշուշում: Դա անցյալում ժողովրդիփայփայած երազանքն է, որին հիմա փոխարինել է նորաստեղծ պետականությունը, և դաոչ իբրև «ուղեղային մորմոք», այլ՝ որպես իրական հայրենիք: Վեպն սկսվում և ավարտվումէ Կարս քաղաքի բնապատկերի նկարագրությամբ: Գլխավոր հերոսը ԿարսնПродолжить чтение «Հայոց լեզու»
Հայոց լեզու
178. Փակագծում տրված գոյականներն ու բայերը համաձայնեցրո՛ւ ընդգծվածդերանունների հետ: Ոչ ոք -չիմացավ(իմանալ), թե որտեղի՛ց հայտնվեց:Ոչ մեկը -չփորձեց(փորձել) հակաճառել, նա այնքա˜ն բարկացած էր:Բոլոր -ճանապարհորդներին (ճանապարհորդները) մի տեղ -էին տանում(տանել) :Բոլորը -հրավիրված էին(հրավիրվել) կիրակի օրվա հավաքին:Կարծես թե ամբողջ -քաղաքը(քաղաք) հրապարակ -էր լցվել(լցվել):Ամբողջ -դառցել էր(դառնալ) կրակի բաժին:179. Փորձի՛ր պատասխանել:ա) ով ե՛րբ է ասում «ես», երբ ուզում է իրПродолжить чтение «Հայոց լեզու»
Հայոց լեզու
Աստղերն են ժպտում լուսեղեն նազով, Խաղաղ դաշտերը մութն է համբուրում. — Ես կախարդված եմ միշտ նույն երազով, Միշտ նույն ցնորքն է իմ սիրտը այրում։ Մոտեցած երկնից աստղերը պայծառ Ժպտում են խաղաղ քո աչքերի պես.— — Իմ լքված սրտի կարոտը անծայր Ամեն ինչի մեջ որոնում է քեզ…
Հովհաննես Թումանյան
Ժամանակով Կատուն ճոն[1] էր,Շունն էլ գըլխին գըդակ[2] չուներ,Միայն, գիտեմ ոչ` որդիանց որդի[3],Ճանկել էր մի գառան մորթի: Եկավ մի օր, ձմեռվան մըտին,Կատվի կուշտը տարավ մորթին: — Բար’ աջողում, ուստա Փիսո,Գլուխըս մըրսեց, ի սեր Աստծո,Ա՛ռ էս մորթին ու ինձ համար Մի գդակ կարի գըլխիս հարմար:Վարձիդ համար միամիտ մընա՛,Համա-համա շատ չուշանա: — Աչքիս վըրա, քեռի Քուչի,Մի գըդակ ա, հո միПродолжить чтение «Հովհաննես Թումանյան»
Հայոց լեզու
Էն Լոռու ձորն է, ուր հանդիպակացԺայռերը` խորունկ նոթերը կիտած`Դեմ ու դեմ կանգնած, համառ ու անթարթՀայացքով իրար նայում են հանդարտ:Նըրանց ոտքերում` գազազած գալի`Գալարվում է գիժ Դև-Բեդը մոլի,Խելագար թըռչում քարերի գըլխով,Փըրփուր է թըքում անզուսպ երախով,Թըքում ու զարկում ժեռոտ ափերին,Փընտրում է ծաղկած ափերը հին-հին,Ու գոռում գիժ-գիժ.- Վաշ-վիշշ, վաշ-վիշշ…Մութ անձավներից, հազար ձևերով,Քաջքերն անհանգիստ` հըպարտ ձայներովԴևի հառաչքին արձագանք տալի,Ծաղրում ենПродолжить чтение «Հայոց լեզու»
Հայոց լեզու
IԲարձրագահ Աբուլն ու Մըթին սարերՄեջք մեջքի տըված կանգնել վեհափառ,Իրենց ուսերին, Ջավախքից էլ վեր՝Բըռնած պահում են մի ուրիշ աշխարհ:Ասում են՝ էնտեղ արծըվի նըման,Ծիծղուն, կապուտակ երկընքի ծոցում,Նըստում էր էն սեգ սարերի արքանԻրեն Փարվանա ճերմակ ամրոցում:Փարվանա արքան մի աղջիկ ուներ,Ու ոչ մի որսկան դեռ իրեն օրումԷնքան գեղեցիկ եղնիկ չէր տեսել`Իր որսն անելիս Մըթին սարերում:Աշխույժ մանկությամբ զարդարում էր նաԾերության օրերն ու սարերն իր հոր,Ու ապրում էր ծեր արքան ՓարվանաԻրեն էն քընքուշ ծաղկով բախտավոր:Մեծ բախտը սակայն առաջևն էր դեռ:Եկավ էն օրն էլ հասավ երջանիկ,Ու ղըրկեց արքան ուրախ դեսպաններԱմեն մի ամրոց, ամեն արքունիք:— Ո՜րտեղ է, ասավ, էն քաջը, թե կա,Իմ չընաշխարհիկ դըստերն արժանի,Թո՜ղ առնի իր ձին, իր զենքն ու զըրահ,Գա՜, ցույց տա իրեն, իր բախտը տանի…IIՀագած, կապած զենք ու զըրահ,Ձիանք հեծած ամեհի,Ահա եկել հավաքվել ենԿըտրիճները Կովկասի.Ծեր Փարվանա թագավորիԱպարանքի հանդիմանԿազմ ու պատրաստ սպասում ենՄոտիկ ժամին մըրցության:Ըսպասում է ողջ աշխարհքը՝Եկած, կիտված Փարվանա,Թե ո՞ր կըտրիճն արդյոք պիտիԷն սիրունին տիրանա:Հընչեց փողը: Ահա փունջ-փունջԴըրանիկներ, նաժիշտներ,Ահա աղջիկն իր նազելիՈւ թագավորն ալեհեր:Հայրը ինչպես մըռայլ մի ամպ,Աղջիկն անուշ մի լուսին,Ամպ ու լուսին իրար փարված՝Դուրս են գալի միասին:Հառաչում է ողջ աշխարհքը.Կըտրիճները քարացած,Երազների մեջ են ընկնում՝Էս աշխարհքից վերացած:— Նայի՜ր, դստրի՜կ, իշխանազունԷս քաջերին լայնալանջ,Այժմ պիտի հանդես դուրս գան,Պայքար մըտնեն քո առաջ.Մեկը իրեն ուժը ցույց տա,Մյուսը՝ շընորհքն իր բազկի,Ո՜րը՝ ճարպիկ ձիարշավը,Ո՜րն էլ թափը իր վազքի:Իսկ երբ կըռիվն առնի դադար,Հայտնի լինին քաջն ու վատ,Ու երբ անցնեն մեր առջևիցԿըտրիճները պայազատ,Ընտրի՜ր, զարկի՜ր ձեռքիդ խնձորնԱնհաղթներից անհաղթին,Որ ողջ աշխարհ մայիլ մընաԱնզուգական քո բախտին:Ասավ արքան, ձեռքը ձըգեց,Նըշան տըվեց պայքարին,Այնինչ՝ աղջիկն առաջ եկավ՝Կարմիր խնձորն իր ձեռին:— Գուցե, հայրի՜կ, տըկար լավինՀաղթի մի վես տըմարդի,Բայց չի կարող լինել երբեքՆա սիրելին իմ սըրտի…— Է՜յ, Փարվանա չըքնաղ փերի,Ի՞նչն է հավան քո սըրտին,—Խռնըվում են կըտրիճները,Խընդրում կըրկին ու կըրկին: —Գա՞նձ ես ուզում, ոսկի՞, արծա՞թ,Անգին քարեր ու գոհա՞ր,Ա՞ստղ ես ուզում, մենք երկընքիցՎեր կըբերենք քեզ համար:— Ինչի՞ս են պետք ոսկին, արծաթԵվ կամ աստղը երկընքի,Ոչ էլ գոհար եմ պահանջումՍեր-ընկերից իմ կյանքի:Ես նըրանից հո՜ւր եմ ուզում,Անշեջ հուրը սըրբազան,Ով կըբերի անշեջ հուրը,Նա է ընտրած իմ փեսան…Ասավ աղջիկն, իրար անցանԿըտրիճները քաջարի,Ձիանք հեծած թըռան հապճեպԴեպի չորս կողմն աշխարհի:Թըռա՛ն, շուտով գըտնեն, բերենԱնշեջ հուրը աղջըկան.Բայց… տարիք են գալի՛ս, գընո՛ւմ,Նըրանք չըկան ու չըկան…III— Հայրի՛կ, ինչո՞ւ ետ չըդառանԷն քաջերը սիրատենչ.Մի՞թե, հայրի՛կ, ինձ մոռացանԷլ չեն բերիլ հուրն անշեջ:―Ո՜չ, իմ դըստրիկ, կըգան անշուշտՈւ կըբերեն էս տարի.Կըռիվնեոով արյունըռուշտԼիքն է ճամփեն քաջերի:Ո՛վ իմանա, պետք է անցնենՄութ աշխարհքից, Սև ջըրից.Ո՛վ իմանա, պետք է փախցնենՅոթգըլխանի դևերից:Անց է կենում դարձյալ տարին:Նայում է կույսն ամեն օր.―Ո՞ւր է, հայրի՜կ, ե՛րբ կըգա նա՝Սարից թըռած ձիավոր:Միշտ երազում ես տեսնում եմԷն հերոսին ապագա,Հուր կարոտով թըռած իմ դեմ,Լուսանում է… ու չըկա:— Կըգա, դըստրի՜կ իմ թանկագին,Հեշտ չի բերվում հուրն անշեջ.Շատ, շա՜տ անգամ բերող հոգինԻնքն է այրվում նըրա մեջ…Անց է կենում դարձյալ տարին:Նայում է կույսն ամեն օր.Ոչ մի սարից, ոչ մի ճամփումՉի երևում ձիավոր:―Հայրիկ, հայրի՜կ, մի՞թե չըկաԷս աշխարհքում անշեջ հուր.Թառամում է սիրտըս ահա,Պաղ է էս կյանքն ու տըխուր…Էլ չի խոսում, մռայլ, տըրտում,Լուռ է արքան ալևոր,Սև-սև ցավերն իրեն սըրտում՝Միտք է անում գըլխակոր: IVԷսպես անցան շատ տարիներ.Տըխուր աղջիկն արքայիՆայե՛ց, նայե՛ց սարերն ի վերՃամփաներին ամայի,Հույսը հատավ… ու լաց եղավ,Էնքա՛ն արավ լաց ու կոծ,Որ լիճ կըտրեց արտասուքը,Ծածկեց քաղաքն ու ամրոց.Ծածկե՛ց, կորա՛ն, ինքն էլ հետը…Այժըմ էնտեղ տըրտմաշուքԽոր Փարվանա լիճն է ծըփում,Հըստա՛կ, ինչպես արտասուք:Ու էն վըճիտ ջըըերի տակՑույց են տալի մինչ էսօրԾեր արքայի ճերմակ ամրոցնՈւ շենքերը փառավոր:***Ասում են՝ էն թիթեռները,Որ գիշերվա խավարում,Որտեղ ճըրագ, որտեղ կըրակ,Որտեղ լույս է հենց վառվում,Հավաքվում են, շուրջը պատումՄեջն են ընկնում խելագար,Ասում են, թե՝ էն ՓարվանաՋահիլներն են սիրավառ:Ըշտապելուաց թև են առել,Դարձել թեթև թիթեռներ,Ու տակավին հուր տեսնելիս՝Մեջն են ընկնում անհամբեր.Ջանք է անում ամեն մինը,Շուտով տանի, տիրանա…Ու այրվում են, այրվո՛ւմ անվերջԿըտրիճները Փարվանա:
Hayoc lezu
197. Տրված նախադասություններն այնպես փոխի՛ր, որ դիմավոր բայը դառնահամակատար դերբայ (իս վրջավորությամբ):Օրինակ`Երբ կենդանիների պահպանության խնդիրն էին լուծում, բազում դժվարություններիհանդիպեցին: -Կենդանիների պահպանության խնդիրը լուծելիս բազումդժվարությունների հանդիպեցին:Երբ գետափին զբոսնում էր, հանկարծ շների հալածվող մի եղջերու տեսավ-Գետափին զբոսնելիս հանկարծ շների հալածվող մի եղջերու տեսավ:Երբ երկրորդ խողովակաշարն էին կառուցում, պարզեցին, որ դա էլ բավարար չի լինելու-երկրորդ խողովակաշարն կառուցելիս, պարզեցին,Продолжить чтение «Hayoc lezu»
Русский язык
Является ли Масленица исконно христианским праздником? НЕТ С чем первоначально было связано празднование Масленицы на Руси? И первоначально ее празднование на Руси было связано, по одним версиям, с прославлением бога Солнца Ярилы, по другим — «скотьего бога» Велеса. Приведите примеры того, как символика масленичных обрядов связана с древними языческими традициями. Масленица называется «сырной» или «мясопустной»Продолжить чтение «Русский язык»
Русский язык
В Армении Масленица называется Бун Барекендан. «Бун» по-армянски «истина», Барекендан – «доброе житие, радость жизни». В отличие от Русской Православной Церкви, которая отмечает Масленицу целую неделю, Армянская Апостольская Церковь празднует ее всего один день. Масленица в Армении, как и в России, во многом языческий праздник. В этот день принято готовить богатое угощение, устраивать уличные гулянья. ВПродолжить чтение «Русский язык»